En nu?

Ik vond het een onzin-referendum, en ik wist niet of referenda sowieso een goed idee waren. Moet je het nemen van beslissingen niet overlaten aan mensen die er verstand van hebben? De afgelopen weken is dit standpunt op de proef gesteld.

Het is nu donderdag. Gisteren was het tot 21:00 spannend of de opkomstdrempel gehaald zou worden. De mogelijke run naar de stembureau’s van de tactische stemmers was de joker van de VOOR stemmers. Helaas bleek de joker niet te zijn ingezet. Voor de mensen die zeggen: “was ik maar thuis gebleven”, had je echt liever 20% opkomst met 100% tegen gewild? Dat was een veel negatiever resultaat geweest.

Dit referendum werd ook wel het “feest voor de democratie” genoemd. En waarom ook niet? Iedereen, van oud genoeg tot oud mocht naar de stembus, en mocht aangeven wat hij of zij er van vond. Veel mensen vonden dit geen goed onderwerp, maar alsnog is 32% van de mensen gaan stemmen. Een gedeelte om het reeds genomen besluit te steunen, maar een nog groter gedeelte om dit juist af te keuren.

61% was tegen. In Leiden, mijn woonplaats, was het 45%. Alsnog! Ik wist al dat ik in een bubbel leefde, maar dit is wel confronterend. Ik heb onder mijn vrienden, kennissen en collega’s niemand gesproken die tegen dit verdrag was. Het was ofwel voor, ofwel “meh”. Het kan natuurlijk zijn dat ik niet goed heb opgelet, maar het verschil tussen niemand en de helft zou me wel opgevallen zijn.

De regering en het parlement hadden dit uiteraard ook niet verwacht, die handelden toen ze deze wet aannamen in de veronderstelling dat een meerderheid van de Nederlanders het met dit plan eens zouden zijn. Was dat ook zo en is het puur populisme geweest wat de balans heeft doen doorslaan? Of zit het parlement inderdaad niet op één lijn met het volk?

Er moet iets aan de hand zijn, anders gaan niet zoveel mensen tegen stemmen. Dat hebben ze echt niet voor de grap gedaan. Dat dacht ik overigens eerder wel over de handtekeningen voor het referendum, maar daar ben ik nu niet meer zo zeker van. Er is toch iets, een gevoel van onvrede, een angst voor bedreigingen vanuit Europa. En ja, die gevoelens zijn ook belangrijk. Daar mag je het best over hebben.

Het opkomende populisme is soms beangstigend, grote massa’s mensen die niet weten waar het over gaat en gewoon achter retoriek aanlopen. Nu is het mooie van een referendum dat we niet op een persoon hoeven te stemmen, en zelfs niet op een partij. Het kan gewoon puur om de inhoud gaan. Dat zou het voor de inhoudelijke discussie alleen maar makkelijker moeten maken.

Waarom is het dan niet gelukt om de tegenstemmers met feiten te overtuigen? Het ging waarschijnlijk mis toen we het voor onszelf als “onredelijke angst” of als “onderbuikgevoelens” gingen bestempelen. Als we geloofwaardige garanties hadden kunnen bieden dat hun angsten niet gingen uitkomen dan hadden we ze misschien kunnen overhalen.

En hoe zit het met de 70% die niet heeft gestemd? Wat denken zij er van? Wie weet komen ze de volgende keer de regering steunen. Wie weet waren ze even verdeeld als degene die niet zijn thuisgebleven. Ik hoop dat iemand dit gaat onderzoeken.

Sommige mensen hebben makkelijk praten. Als je op een berg woont dan hoef je niet bang te zijn voor overstromingen. Je spreekt dan ook alleen mensen die lekker met hun hoofd in de wolken zitten. Gelukkig leven we in een democratie, en komen er zo af en toe signalen uit het dal dat het beter moet. Laten we er van genieten, en laten we er van leren. De schade valt deze keer mee: Nederland heeft toch geen doorslaggevende stem.

~ Gerard

P.S. Voor de volgende keer: de handtekeningendrempel van 300.000 kunnen we behouden, 1/3 van de Nederlanders vond het uiteindelijk immers belangrijk genoeg om naar de stembus te komen. Die opkomstdrempel van 30% moet er echter af. Voor een raadgevend referendum is dat onzin, want ook bij 29% zullen er politieke consequenties volgen. Het lokt alleen maar strategisch stemmen uit.

Ik ben erg benieuwd waar het volgende referendum over gaat. Het mag niet verlammend gaan werken, maar als er bij nieuwe wetten gedacht zou worden “kunnen we dit in een referendum verdedigen” dan zou dat alleen maar goed zijn. Natuurlijk moeten politici wel hun verantwoordelijkheid nemen. Voor een wet stemmen betekent ook campagne voeren voor die wet als het een referendum wordt. Zo nee, dan moeten we ze daar op afrekenen. We zijn met z’n allen verantwoordelijk voor de geloofwaardigheid van de politiek.

P.P.S. Ik heb dit niet allemaal zelf bedacht, de ideeën kwamen tevoorschijn uit de discussies die ik met verschillende mensen over dit onderwerp heb gevoerd. De leden van GroenLinks Leiden wil ik hier extra voor bedanken.

Stem voor!

Ik ga morgen stemmen en ik ga VOOR stemmen.

Waarom stemmen? Is het referendum geen grap? Nee, voor veel mensen niet. Het lijkt erop dat het opkomstpercentage gehaald gaat worden. Als we het samenvatten als “Meer of minder samenwerken met Oekraïne?” dan wordt het een simpele vraag. Wel erg jammer dat het TEGEN kamp dingen roept die niet kloppen. Nee, het verdrag betekent niet dat Oekraïners opeens hier kunnen komen werken. Nee, het betekent niet dat Oekraïne lid wordt van de EU.

Ik ben voor. Waarom? Ik gun Oekraïne een toekomst met meer democratie en met minder corruptie. Met dit verdrag helpen we ze hierbij. Samenwerking is goed voor ons, voor Oekraïne en voor de wereld. Het is erg moeilijk om als leek het verdrag te lezen en te doorgronden, maar ik heb er vertrouwen in dat onze gekozen regering een goed besluit heeft genomen. GroenLinks, PvdA, D66, CDA en VVD zijn ook voor.

Stem morgen dus VOOR! Bedankt!

Lastig referendum

In de aanloop naar het referendum vind ik het steeds lastiger worden. Allereerst: ik ben uiteraard voor meer samenwerking met Oekraine. Het plan is niet perfect, maar als we gaan wachten op perfect gebeurt er nooit iets. De pragmatische insteek.

Democratie ben ik ook voor. Niets is erger (en enger) dan langzaam afglijden naar een dictatuur. We hebben een groot scala aan verkiezingen, maar een gedeelte van de mensen gelooft daar niet meer in. “Den Haag luistert niet naar de gewone burger” zeggen ze. Iedereen moet invloed kunnen uitoefenen op het bestuur van zijn land, en dat hoeft van mij niet via de stem op een politieke partij. Een referendum kan een goed middel zijn om iedereen te betrekken, en om te voorkomen dat – terecht of onterecht – mensen het idee krijgen dat hun stem niet wordt gehoord.

Dit referendum slaat echter de plank mis. Het is een gevolg van internet-grappenmakerij die ons ook de Doritos GeenStijl opleverde. Dat was een ongevaarlijke kwinkslag waar zelfs PepsiCo blij van werd. Het referendum is echter een grap van 30 miljoen euro waar iedereen alleen maar meer van denkt: “waar zijn we in hemelsnaam mee bezig?”

Het is duidelijk dat bij het aannemen van de initiatiefwet geen rekening is gehouden met de veranderende maatschappij, waarbij het fenomeen “viral” zorgt dat snel grote groepen online op de been gebracht kunnen worden. Iedereen weet dat het een grap is, maar ze gaan toch lekker schoppen. Aan de andere kant, het is ook wel een luxeprobleem dat we ons hier druk over kunnen maken. We besteden wel meer geld aan entertainment, bijvoorbeeld de intocht van Sinterklaas of aan een vuurwerkshow. Ter vermaak een referendum organiseren staat echter in binnen- en buitenland wel een beetje raar.

Nu is de vraag of ik het referendum moet boycotten. Kijk, als er nu een “schop een schaap” evenement georganiseerd zou worden dan kom ik natuurlijk niet. Als er echter gestemd moet worden of het schaap geschopt moet worden, moet ik dan niet eerst gaan stemmen en dan pas de discussie gaan voeren hoe we in deze situatie zijn beland? We hebben nu eenmaal in de spelregels gezet dat er na 300.000 handtekeningen een referendum gehouden moet worden. Daar moeten we nu maar mee leven.

Hoe dan ook, ik ben er nog niet uit. Ik denk dat ik wel ga stemmen, zie het als een steunbetuiging voor Oekraine. Andere mensen aanraden om te gaan stemmen kan ik echter niet naar eer en geweten doen. Zaterdag sta ik in de stad, met flyers over het referendum. Ik hoop daar mensen wat informatie te kunnen geven over het verdrag, en wie weet haal ik een enkele potentiële tegenstemmer over.

Het bekijken van de uitslag op 6 april zal wel niet al te spannend worden. Ik verwacht eigenlijk dat tegen het middaguur al duidelijk is dat het opkomstpercentage niet gehaald is. Als je ziet dat voor de tweedekamerverkiezingen maar 75% komt opdagen zal 30% nooit lukken. Dan is alles weer voorbij, en kunnen we hopelijk weer bezig met nuttigere zaken.

~ Gerard

PS. Voor degenen die denken: “Ik ga niet stemmen, dan blijft het opkomstpercentage onder de 30%”: dat is strategisch stemmen. Ikzelf heb besloten dat niet meer te doen, na tegenvallende resultaten in het verleden. Niet om je bang te maken, maar wat nu als er toch 31% opkomst is met een meerderheid aan tegenstemmen? Dan is jouw stem echt verloren gegaan. Dus: niet gaan stemmen is een gok. Wel een gok die een signaal afgeeft. Doe er mee wat je wilt.